Op het werk bepaalt leeftijd niet langer de digitale vaardigheden

In bedrijven leven generaties meer dan ooit samen. Dat is logisch, zegt Marie-Claire Olyslager, Senior Director bij Robert Half: “We werken langer door en steeds jongere generaties stromen in. Dus ja, het leeftijdsverschil wordt steeds groter binnen teams”, merkt ze op. “Maar het werkt wel, op voorwaarde dat je verschil als een kracht ziet. Het doel is niet uniformiseren, maar combineren. Je moet geen schrik hebben van leeftijdsverschillen”, benadrukt ze. “Kijk naar de vaardigheden.”

Samenwerken tussen generaties

Op de werkvloer worden de rollen snel duidelijk. Ervaren profielen brengen “stabiliteit”, “rust” en “kalme vastheid”: waardevolle kwaliteiten in stressvolle omgevingen. Jongere medewerkers zorgen voor “dynamiek” en “een andere kijk op business”, vaak met meer digitale vertrouwdheid. Maar dat loopt niet vanzelf. “Het gebeurt niet zomaar. Die complementariteit moet georganiseerd worden”, legt de rekruteringsspecialist uit. Sommige bedrijven installeren mentoring of duobegeleiding: “Iemand met meer maturiteit kan ondersteund worden door iemand jonger, en omgekeerd.” Ook gezamenlijke projecten versterken de samenwerking: “Als je mensen samen aan een project zet, verbetert dat de samenwerking.”

Veel begint al bij de rekrutering, waar leeftijdsvooroordelen soms hardnekkig blijven. “Het is belangrijk om niet naar leeftijd te kijken, en wel naar wat iemand kan en wat die kan bijdragen.” Bovendien speelt een andere realiteit mee: de duur van engagement. “Eén tot anderhalf jaar, maximaal twee jaar voor sommige jongere profielen, tegenover vijf jaar of meer voor meer ervaren medewerkers”, merkt Olyslager op.

De echte kloof: digitalisering

Leeftijd verklaart de verschillen niet altijd. “We denken dat jongeren alles kunnen, maar dat is niet altijd zo”, nuanceert ze. Andersom zijn sommige ervaren profielen “in staat om zeer snel bij te leren”. Met andere woorden: digitale vaardigheid volgt geen leeftijdslogica. “Het gaat om interesse.” Wie zich aanpast, groeit mee; wie dat niet doet, raakt achterop. En in teams valt dat snel op: een collega die vastloopt, een andere die voortdurend moet bijspringen, tasks die vertragen, fouten… en toenemende spanning. Die digitale kloof is niet altijd “spectaculair”, maar wel groot genoeg om werkprocessen en zelfs carrières af te remmen.

En dat fenomeen gaat verder dan de werkvloer. Ook in de samenleving merken sociale actoren dezelfde dynamiek: 40% van de Belgen blijft digitaal kwetsbaar door beperkte vaardigheden of het niet-gebruiken van internet, blijkt uit de Barometer Digitale Inclusie (2024) van de Koning Boudewijnstichting. “Alles digitaliseert en mensen kunnen het niet bijbenen”, zegt Caroline George, verantwoordelijke voor het programma Sociale rechtvaardigheid en armoede bij de Stichting.

Opleidingsniveau als belangrijkste factor

Het probleem beperkt zich niet tot senioren. De belangrijkste factor is het opleidingsniveau. Zelfs bij jongeren duiken snel grenzen op: comfortabel op hun smartphone, maar overdonderd wanneer ze een online formulier moeten invullen. En de gevolgen zijn concreet: “We zagen minder aanvragen voor hulp toen procedures online gingen: niet omdat de noden kleiner werden, maar omdat het moeilijker werd. En geen toegang tot digitale diensten betekent geen toegang tot sociale rechten.” Sommigen zoeken hulp (bij collega’s, familie of begeleidingsteams), anderen haken af. Volgens de Barometer heeft “ongeveer 30% van de Belgen al hulp gevraagd aan een derde” om een online procedure uit te voeren.

Daarom is het cruciaal om digitale vaardigheden al op jonge leeftijd in het onderwijs te versterken, benadrukken George en haar collega Eloïse de Villegas. “Digitalisering is nuttig en praktisch, maar fysieke alternatieven blijven noodzakelijk. Er is een grote vraag naar menselijk contact.” En bovendien moet alles eenvoudiger worden gemaakt: “Inclusiveness by design is heel belangrijk.” Een bijkomende moeilijkheid: “Digitale vaardigheden zijn nooit verworven.” Tools veranderen voortdurend, gewoontes evolueren mee. “Elke keer moet men opnieuw leren.” Door AI versnelt dat nog meer: phishing, oplichtingen, deepfakes, desinformatie… Navigeren in deze complexe en snel veranderende digitale wereld is moeilijk. 28% van de Belgen heeft geen enkele vaardigheid rond online veiligheid, zegt de Barometer.

De conclusie is duidelijk: digitalisering gaat sneller dan de capaciteit van de meeste mensen om het tempo te volgen, te begrijpen en hun rechten uit te oefenen. De kloof ontstaat niet langer door leeftijd, maar door het vermogen om bij te blijven. En vandaag slaagt niet iedereen daarin.