Diversiteit is een kans, inclusie een vereiste
Onze samenleving is nog nooit zo divers en rijk geweest. Toch vormen stereotypen nog steeds obstakels voor samenleven – zowel in de professionele sfeer als in de maatschappij in het algemeen. Laten we onze vooroordelen in vraag stellen en onze blik verruimen, zodat we de volle rijkdom van die diversiteit kunnen benutten en echte inclusie kunnen realiseren.
Wie droomt er van een samenleving waarin geslacht of sociale afkomst bepalen welke baan je kunt krijgen, waarin een handicap angst oproept, en waarin huidskleur of herkomst aanleiding zijn tot discriminatie? Laten we onze verschillen tonen en koesteren, en onszelf zo de kans geven om authentieker, creatiever en gelukkiger te zijn.
Zichtbaarheid schept mogelijkheden
Genderspecifieke stereotypen beïnvloeden nog steeds negatief de studiekeuze van meisjes en leiden hen weg van beroepen in de industrie of in wetenschappelijke en technische vakgebieden, wanneer ze hun intrede doen op de arbeidsmarkt. De oorzaak? Het zijn beroepen die als te fysiek, te veeleisend of moeilijk verenigbaar met gezinsleven worden beschouwd.
Volgens Maryse Colson, regionaal afgevaardigde voor België bij de vereniging “Elles bougent”, is die situatie te verklaren door de omgeving waarin meisjes opgroeien en door hun opvoeding, maar ook door het gebrek aan vrouwelijke rolmodellen in wetenschappelijke en technische beroepen. “Meisjes kunnen zich moeilijk voorstellen dat ze voor zulke beroepen kunnen kiezen, omdat ze te weinig vrouwen zien die ze uitoefenen. De beelden die ze te zien krijgen, zijn heel bepalend. En omdat vrouwen ondervertegenwoordigd zijn, moeten we ze juist extra zichtbaar maken, zodat meisjes kunnen zien dat alle beroepen voor hen openstaan.”
Maryse Colson benadrukt het belang van getuigenissen en lokale initiatieven om jonge meisjes te inspireren: “Om zich in staat te voelen deze beroepen uit te oefenen, hebben meisjes nood aan rolmodellen, aan mentoren en aan concrete getuigenissen die bewijzen dat ze in elk domein kunnen slagen. Beroepen hebben geen geslacht. Bovendien maken technologie en mechanische hulpmiddelen het vandaag mogelijk dat meisjes elk beroep kunnen kiezen dat hen aanspreekt.”
Soms is één enkel zinnetje van een leraar – “Jij kunt dat” – of het verhaal van een vrouw die succesvol is in een traditioneel ‘mannelijke’ sector al genoeg om een meisje vertrouwen te geven en haar aan te moedigen een beroep te kiezen dat haar echt boeit.
“Diversiteit is een bron van inspiratie om je aan te passen aan een veranderende wereld.”
Verschil omzetten in een troef
De sociale bewegingen van de voorbije jaren (Black Lives Matter, Balance Ton Porc, MeToo, enz.) tonen aan dat het maatschappelijk bewustzijn over diversiteit is gegroeid en dat de burgermaatschappij in staat is om echte inclusie tot stand te brengen.
Ook in de professionele wereld beginnen organisaties diversiteit te zien als een kans. “Verschillen leiden vaak tot misverstanden en vooroordelen. Ze kunnen een rem vormen, terwijl ze in werkelijkheid een bron van inspiratie kunnen zijn in een wereld die voortdurend verandert. Bedrijven beseffen steeds meer dat diversiteit hen in staat stelt verschillende doelgroepen aan te spreken en creatiever te zijn”, verklaart Natacha Brenner, expert op het gebied van diversiteit, inclusie en culturele intelligentie bij Now.be, een opleidingsorganisatie die pionier is in pedagogische innovatie en spelenderwijs leren.
Diversiteit zonder inclusie werkt niet. Zoals Natacha Brenner uitlegt: “Diversiteit is een feit, maar inclusie is een keuze – en die kan alleen werkelijkheid worden als organisaties specifieke mechanismen invoeren.”
Deze thematiek moet gedragen worden door het topmanagement, dat een strategie moet uitwerken en prioriteiten moet vastleggen op basis van de specifieke noden van het bedrijf. Het succes van zo’n strategie hangt af van de mate waarin de hele organisatie ze zich eigen maakt. “In organisaties met veel jonge ouders zal de prioriteit liggen bij een evenwicht tussen werk en privéleven. In andere bedrijven is het belangrijkste om te leren samenwerken in multiculturele omgevingen. In een context van talentschaarste is de machtsverhouding veranderd: het zijn nu de bedrijven die kandidaten moeten aantrekken en behouden door hun diversiteit te waarderen. Ze kunnen deze essentiële kwesties niet langer negeren als ze betrokkenheid en een gevoel van verbondenheid willen creëren”,
licht Brenner toe.
Een inclusieve aanpak kan alleen slagen als medewerkers de kans krijgen zich in te zetten voor deze thema’s en als er momenten zijn waarop men vrijuit kan spreken. “Een inclusieve, flexibele en open bedrijfscultuur is gunstig voor iedereen”, onderstreept Brenner, “want er is een positieve samenhang tussen individueel welzijn, collectief welzijn en prestaties.”
Anders leren kijken naar verschillen
Hoewel werken aan inclusie vandaag vanzelfsprekend lijkt, blijft het een complex proces. Natacha Brenner legt uit: “Er bestaan meer dan 200 soorten cognitieve vooroordelen, en het is moeilijk om ons te verzetten tegen wat ons brein ons automatisch ingeeft. Maar we kunnen beginnen met leren herkennen welke vooroordelen we hebben.”
Binnen bedrijven is het belangrijk “om het gesprek over deze onderwerpen open te trekken, en concrete initiatieven te organiseren – zoals de Maand van de Diversiteit, DuoDay, enzovoort – met als doel een bedrijfscultuur te creëren die respect heeft voor ieders uniciteit.”
Volgens Maryse Colson begint het doorbreken van stereotypen op individueel niveau: “Laten we beginnen met onszelf af te vragen welke stereotypen wij als volwassenen uitdragen, en laten we met de kinderen in onze omgeving praten om hen aan te moedigen hierover na te denken.” ☉