De Belgische textielsector: een sector met een verleden, maar vooral een toekomst

Wie vandaag nog denkt dat de Belgische textielsector haar beste tijd gehad heeft, kijkt vooral achteruit. De massaproductie verhuisde grotendeels naar het buitenland, maar intussen ontwikkelde de sector zich tot een innovatieve industrie waarin technologie, duurzaamheid en hooggespecialiseerde toepassingen centraal staan. Alleen: dat verhaal is bij het grote publiek nog veel te weinig bekend. En precies daar wil Textirama verandering in brengen.

Meer dan tafellakens en T-shirts

Vraag iemand wat hij zich voorstelt bij de Belgische textielsector, en de kans is groot dat hij denkt aan weverijen, confectiebedrijven of een industrie die decennia geleden grotendeels naar lageloonlanden verhuisde. Dat beeld is begrijpelijk, maar tegelijk achterhaald. “Het grootste misverstand is dat mensen nog altijd denken aan de textiel van veertig jaar geleden”, zegt Francis Dejonghe, voorzitter van Textirama en gedelegeerd directeur van De Witte Lietaer. “Alsof het nog altijd gaat over oude getouwen of massaproductie. Terwijl textiel vandaag een totaal andere wereld is.”

Die evolutie kwam er niet van de ene dag op de andere. Terwijl de klassieke productie geleidelijk verdween, investeerden Belgische bedrijven in automatisering, nieuwe materialen en gespecialiseerde toepassingen met een hoge toegevoegde waarde. Daardoor groeide een sector die vandaag misschien minder zichtbaar is dan vroeger, maar des te innovatiever werd. “Als Belgisch textiel vandaag nog bestaat én zelfs groeit, dan is dat vooral dankzij innovatie”, zegt Dejonghe. “Niet alleen innovatie in producten, maar ook in processen, samenwerking en de manier waarop bedrijven hun markt benaderen.”

Nog altijd werken ongeveer 16.000 mensen in de Belgische textielsector. Niet langer uitsluitend aan stoffen voor kleding of interieur, maar aan oplossingen voor mobiliteit, gezondheidszorg, energie, defensie en industrie.

Slimme materialen voor een slimmere wereld

Het bijzondere aan die innovaties is dat de meeste mensen er dagelijks mee in aanraking komen zonder het te beseffen. Textiel zit vandaag op plaatsen waar je het niet verwacht. Zo ontwikkelde een Belgisch bedrijf een toepassing voor offshore windparken. Het gaat om een geweven omhulsel dat over de heipalen gaat, en de trillingen tijdens het heien van funderingen dempt. Daardoor wordt de impact op het mariene leven aanzienlijk beperkt. Een ander bedrijf maakte dan weer beschermhoezen die de levensduur van windmolenwieken verlengen. Dat lijkt een klein detail, maar net omdat de wieken vandaag niet recycleerbaar zijn, levert een langere levensduur een belangrijke ecologische winst op.

Ook in de auto-industrie en in de luchtvaart speelt textiel een steeds grotere rol. Door lichtere materialen te ontwikkelen, dragen textieltoepassingen bij aan energiezuiniger transport. In de medische sector worden gespecialiseerde textielmaterialen dan weer gebruikt voor uiteenlopende toepassingen, terwijl innovatieve coatings hun weg vinden naar landbouw, defensie en industriële installaties.

Soms zit innovatie zelfs in de grondstof zelf. Tijdens het WONDER-festival in Kortrijk liet Textirama bezoekers kennismaken met basaltvezels: textiel op basis van vulkanisch gesteente dat uitstekende brandwerende eigenschappen combineert met een duurzamer alternatief voor traditionele chemische behandelingen. “Textiel is vandaag veel meer dan iets decoratief”, zegt Dejonghe. “Het beschermt, versterkt, isoleert en maakt producten duurzamer. Alleen beseffen veel mensen niet hoeveel innovatie daarachter schuilt.”

Ook duurzaamheid is volgens hem geen recente trend waar de sector opportunistisch op inspeelt. Integendeel. “Duurzaamheid is voor ons geen slogan of greenwashing. Dat zit al decennialang ingebakken in de manier waarop we werken. Van gerecycleerde materialen tot composteerbaar linnen: innovatie zit niet altijd in spectaculaire uitvindingen, maar vaak ook in doordachte materiaalkeuzes en circulaire productieprocessen.”

Een sector die aandacht verdient

Volgens Dejonghe kent de sector vandaag een grote uitdaging. Niet zozeer om te blijven innoveren, want dat doen bedrijven al jaren, maar om ervoor te zorgen dat de buitenwereld dat ook ziet.

Dat is precies de rol die Textirama vandaag opneemt. De organisatie, die vroeger vooral bekend stond als organisator van internationale vakbeurzen, kiest vandaag bewust voor een andere aanpak. Via immersieve installaties op evenementen zoals WONDER en FTI, inspirerende verhalen op haar website en gerichte communicatie wil Textirama tonen hoe veelzijdig en toekomstgericht de Belgische textielsector vandaag is.

Die imagowijziging is geen doel op zich. Ze is noodzakelijk om nieuw talent aan te trekken en de sector ook op lange termijn sterk te houden. Want terwijl velen denken dat textiel nauwelijks nog toekomst biedt, zijn bedrijven volop op zoek naar ingenieurs, techniekers en andere profielen om verdere innovaties mogelijk te maken.

“Er zit ongelooflijk veel drive in onze sector”, besluit Dejonghe. “Ondernemers blijven zoeken naar nieuwe toepassingen, nieuwe markten en nieuwe oplossingen. Dat is misschien wel het mooiste aan Belgisch textiel vandaag. We moeten niet tonen waar de sector naartoe gaat. We moeten vooral tonen waar hij vandaag al staat.”

Francis Dejonghe
Voorzitter van Textirama