Waarom Vlaanderen wereldwijd meete(e)lt in biotechnologie

Wie naar de internationale biotechsector kijkt, merkt dat Vlaanderen ondanks de relatief kleine schaal een sterke reputatie heeft in biotechnologie en life sciences. Een belangrijke motor achter dat ecosysteem is VIB, dat onderzoekers van verschillende Vlaamse universiteiten samenbrengt en zich richt op zowel fundamenteel onderzoek als de vertaalslag naar toepassingen.

“We hebben eigenlijk twee grote missies”, zegt managing director Jérôme Van Biervliet. “Enerzijds fundamenteel onderzoek op het allerhoogste internationale niveau. Anderzijds: hoe vertalen we dat naar een biotechnologisch ecosysteem in Vlaanderen, met sterke publiek-private samenwerking.” Volgens Van Biervliet is die combinatie essentieel in een sector die wereldwijd bijzonder competitief is. “Biotechnologie en life sciences zijn een kapitaalsintensieve sector, met lange ontwikkelingscycli en aanzienlijke risico in de vroege fases”, zegt hij. “Daarom moet je kunnen vertrekken van de beste wetenschap.”

Dat model heeft in Vlaanderen geleid tot een netwerk waarin universiteiten, onderzoekscentra, start-ups en gevestigde bedrijven elkaar versterken. Nieuwe ontdekkingen blijven niet beperkt tot wetenschappelijke publicaties, maar worden actief verder ontwikkeld richting toepassingen.

Voortdurende wisselwerking

Naast onderzoek speelt ook onderwijs een belangrijke rol in dat ecosysteem. Opleidingen zoals de professionele bachelor biotechnologie leveren de onderzoekers, laboranten en technologische profielen die nodig zijn om innovaties verder te ontwikkelen. Volgens Ingrid De Man, opleidingshoofd biotechnologie aan VIVES Hogeschool, is de nauwe band tussen onderwijs en onderzoek een van de sterktes van Vlaanderen. “De sector is sterk omdat er een voortdurende wisselwerking is tussen onderzoek, bedrijven en opleidingen”, zegt ze. “Veel van onze docenten hebben zelf in onderzoekscentra gewerkt en brengen die ervaring mee naar de opleiding.”

Dat betekent dat studenten al tijdens hun studie kennismaken met technieken en toepassingen die ook in onderzoeksinstellingen en bedrijven worden gebruikt. “Onze VIVES-studenten zitten op de eerste rij om die evoluties te zien”, zegt De Man. “Ze komen in contact met bedrijven, onderzoeksprojecten en nieuwe technologieën.”

Biotechnologie in de praktijk

Biotechnologie wordt vaak geassocieerd met geneesmiddelen en medische innovaties, maar het toepassingsgebied is veel breder. “Biotechnologie betekent eigenlijk werken met levend materiaal”, gaat ze verder. “Dat kan gaan van menselijke cellen tot plantencellen of micro-organismen zoals bacteriën en gisten.” In de gezondheidszorg leidt dat bijvoorbeeld tot nieuwe therapieën op basis van genetische technologie. “Je vertrekt van DNA, daar wordt RNA uit gemaakt en uiteindelijk een eiwit dat als geneesmiddel kan werken”, zegt ze. “Op basis van dat principe worden bijvoorbeeld antilichamen ontwikkeld om bepaalde ziekten te behandelen.”

Ondanks de sterke positie blijft de internationale concurrentie groot. Biotechclusters in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Zwitserland investeren massaal in onderzoek en zetten actief in op het aantrekken van talent en kapitaal. Volgens Van Biervliet is het daarom cruciaal dat Vlaanderen blijft inzetten op wetenschappelijke excellentie. “We opereren in een wereldwijde community”, zegt hij. “Daarom moet je blijven investeren in toponderzoek en in een ecosysteem dat innovatie mogelijk maakt.”

De kracht van Vlaanderen ligt volgens Van Biervliet precies in dat ecosysteem. Onderzoekers, bedrijven, investeerders en opleidingen bevinden zich op relatief korte afstand van elkaar en werken intensief samen. “De sleutel is dat we wetenschap niet alleen genereren, maar ze ook proberen te vertalen naar maatschappelijke en economische impact. Dat is uiteindelijk waar biotechnologie het verschil kan maken.”