Logistiek tussen traditie en digitale transformatie

De transport- en logistieke sector ondergaat een ingrijpende transformatie. Digitalisering, automatisering en duurzaamheidsdoelen zijn geen optie meer maar een strategische noodzaak om efficiënt, flexibel en competitief te blijven.

De voorbije jaren is de transport- en logistieke sector echt in beweging gekomen, terwijl hij niet bekend staat als voortrekker in innovatie. Robert Boute, Professor of Operations and Supply Chain Management aan de Vlerick Business School en KU Leuven, durft zelfs te spreken van een gigantische sprong. “Logistiek was lange tijd papiergedreven, waarbij weinig geïnvesteerd werd in innovatie. Maar nu zien we een duidelijke inhaalbeweging onder meer dankzij de opkomst van digitale spelers en nieuwe technologieën.”  

Lage marges, hoge tijdsdruk en een complexe operationele realiteit maken dat bedrijven voorzichtig omgaan met nieuwe technologieën. Door veranderde consumentenverwachtingen, technologische vooruitgang en de druk voor duurzame bedrijfsvoering zien logistieke dienstverleners de noodzaak in om te investeren in de optimalisatie van hun toeleveringsketens omwille van efficiëntie, veiligheid en transparantie. Niettegenstaande de transformatie in de sector, ziet Gunther Storme, Innovatie Ambassadeur bij VIL, de speerpuntcluster voor innovatie in de logistiek in Vlaanderen, geen revolutie in innovatieve toepassingen, maar eerder een evolutie, een geleidelijke overgang.  

AI: voorzichtig maar veelbelovend

Een van de meest zichtbare evoluties is het voorzichtige gebruik van artificiële intelligentie. Vandaag zijn vrachtwagens standaard uitgerust met boordcomputers die communicatie en opdrachten stroomlijnen. Maar de echte waarde van die systemen wordt nog onvoldoende benut volgens Storme. “Bedrijven beschikken over een enorme hoeveelheid data, die vaak verspreid zit in systemen die niet met elkaar verbonden zijn. Er is nood aan structuur en integratie om echte data-analyse mogelijk te maken.” 

De meerwaarde van AI zit dan niet alleen in de zichtbaarheid, maar ook in het voorspellend vermogen. “Je kan vertragingen detecteren, een ongeluk of omwegen meedelen maar ook voorspellen wanneer een levering zal aankomen of wanneer tekorten dreigen. Dat laat bedrijven toe om proactief beslissingen te nemen”, aldus Boute. “De volgende stap is prescriptieve AI. Dan gaat het systeem niet alleen voorspellen, maar ook aanbevelen wat je het best doet. Volledig autonome besluitvorming is nog toekomstmuziek, maar we evolueren wel in die richting.” Digital twins kunnen die evolutie van voorspellende naar prescriptieve systemen versnellen. Met gegevens van een digitale kopie van fysieke magazijnen of logistieke processen kunnen slimme algoritmes berekeningen maken, scenario’s uitdenken en aanbevelingen doen. 

Automatisering blijft maatwerk

Langzaam maar zeker wordt dus de digitalisering doorgevoerd bij papier-intensieve schakels van de logistieke keten zoals bij de ‘order & take’ en de e-CMR of elektronische vrachtbrief. “Maar de twee technologieën die voor de meeste transformatie zullen zorgen, zijn de 5G connectiviteit en bijgevolg IoT”, zegt Storme. Volledige automatisering van de logistiek lijkt voorlopig een droom. In de maakindustrie is de robotisering al een feit omdat alles in een gecontroleerde omgeving gebeurt. Het gaat immers om de fabricatie van hetzelfde product op dezelfde manier met dezelfde materialen voor een aantal jaren. Maar de variatie in producten, vormen en gewichten in de logistiek is zo groot, dat automatisatie heel snel heel complex wordt. “Daarom zie ik eerder een tussenstap op het vlak van automatisering”, geeft Storme mee. “Voorsortering kan bijvoorbeeld automatisch gebeuren, maar een laatste, ingewikkelde stap gebeurt nog altijd beter manueel.” Door een veelvuldiger gebruik van AI en geavanceerde sensoren ziet professor Boute in de komende jaren wel een evolutie van de automatisatie van iets minder evidente en complexere taken.

Zonder mensen geen logistieke keten

De menselijke factor zal nooit volledig uitgeschakeld worden in de logistieke keten. “Dat klopt”, zegt Boute. “Met het IoP, het Internet of People, gaat het niet alleen over connectiviteit tussen dingen, maar verschuift de focus naar menselijke interactie en samenwerking. Het voornaamste doel van het IoP is dat het data opneemt die niet gecapteerd kan worden via sensoren. De mens kan additionele data doorgeven aan een dataplatform via een tablet bijvoorbeeld.” Hierdoor wordt technologie intuïtiever en ontstaan sociaal-gebaseerde modellen om te communiceren met apparaten en mensen. 

De digitale transformatie vraagt niet alleen nieuwe tools, maar vooral een andere manier van werken, denken en samenwerken. De impact op de logistieke medewerkers is groot. Ze moeten bereid zijn om hun rollen en verantwoordelijkheden te herdefiniëren, openstaan voor continue bijscholing en flexibiliteit en kritisch denken aan de dag leggen. 

Naast digitalisering is ook decarbonisatie een aandachtspunt in de logistieke sector. De elektrificatie van vrachtwagens is volop aan de gang. Een duurzame bedrijfsvoering brengt ook nieuwe uitdagingen met zich mee van laadinfrastructuur en actieradius tot aangepaste planningen en kostenmodellen. Ook hier zal de samenwerking tussen technologie en mensen cruciaal zijn en bepalen hoe succesvol de sector een stap naar een duurzame toekomst zet. •