Klaar voor de circulaire economie?

De Europese Commissie kondigt, in het kader van de Clean Industrial Deal, de lancering aan van een nieuwe Circular Economy Act (CEA). Die wetgeving moet ervoor zorgen dat schaarse materialen veel efficiënter gebruikt en hergebruikt worden, onder meer via meer recyclage.

Onze planeet kreunt onder de druk van uitputting. Grondstoffen raken stilaan op, ecosystemen worden bedreigd en de afvalberg blijft groeien. Het is duidelijk: als we willen dat deze aarde nog een tijdje meegaat, is een circulaire omschakeling geen luxe maar een noodzaak. Gelukkig groeit ook in Europa het besef dat het anders moet. Een uitstekende stap, vindt Karla Basselier, CEO van Fedustria, de sectorfederatie van de textiel-, hout- en meubelindustrie. “Onze lidbedrijven zijn pioniers in het ontwikkelen van circulaire producten en het inzetten op recyclaten”, zegt ze. “Ze herontwerpen hun producten om ze beter te kunnen hergebruiken, herstellen of recycleren, en investeren volop in technologie voor closed-loop recyclage van textiel.”

‘Timing is te traag’

Toch plaatst Basselier ook een kritische kanttekening: “De timing van eind 2026 is veel te traag. Onze bedrijven staan al lang in de startblokken. Maar de markt waarin die inspanningen renderen, bestaat nog niet.” En daar wringt het schoentje. Want duurzame, circulaire producten zijn vaak duurder om te produceren. Maar de consument is vandaag nog onvoldoende bereid daarvoor een meerprijs te betalen. Ook grote retailmerken in de modesector wachten af om met gerecycleerde vezels te werken. Daardoor blijven rendabiliteit én schaalbaarheid van duurzame producten uit. “Europa wil met de Circular Economy Act net die markt creëren. Maar dan moet er wel sneller geschakeld worden.”, aldus Basselier. “Er is nood aan duidelijke, stimulerende wetgeving die producenten de zekerheid biedt dat hun investering in duurzaamheid rendeert. Tegelijk is een striktere controle nodig op producten van buiten Europa die niet aan onze normen voldoen.”

Transitie vergt uitdaging

Ondertussen hoeven ondernemingen niet bij de pakken te blijven zitten. De FOD Economie ondersteunt kmo’s volop in hun circulaire transitie. Met advies, expertise en tools helpt de federale overheidsdienst ondernemers om hun weg te vinden in deze complexe maar noodzakelijke omschakeling. “Een circulaire economie draait om het minimaliseren van verspilling en het maximaliseren van waarde”, zegt Lien Meurisse, woordvoerster van de FOD Economie. “Maar voor kmo’s is dat vaak een flinke uitdaging. Het vergt meer dan een paar aanpassingen aan het productieproces. Denk aan het naleven van internationale normen of het beschermen van je innovatieve ideeën via intellectuele eigendom.”
Om kmo’s hierbij te ondersteunen, ontwikkelde de FOD Economie onder meer een zelfevaluatietool. Die laat ondernemers toe om hun maturiteit op het vlak van circulariteit in kaart te brengen en biedt gepersonaliseerd advies met concrete stappen die ze kunnen zetten. Daarnaast krijgen bedrijven begeleiding bij het toepassen van technische normen – van ontwerprichtlijnen tot milieubeheer en afvalverwerking – die hen helpen hun producten en processen te verduurzamen.

Oplossingen versnellen

Bovendien is ook bescherming van intellectuele eigendom een sleutel tot succes. “Octrooien en licenties zorgen niet alleen voor juridische bescherming, maar maken ook het delen van technologie en kennis mogelijk. Zo versnellen we samen de invoering van circulaire oplossingen.”, benadrukt Meurisse.

Een écht circulair product of dienst houdt rekening met de volledige levenscyclus: van productie tot gebruik, transport en afdanking. Het doel? Economische groei loskoppelen van het verbruik van nieuwe grondstoffen, door materialen en producten zo lang mogelijk in omloop te houden en hun waarde te behouden.

“Kmo’s die de stap willen zetten naar circulariteit vinden op www.tijdvoorcirculair.be een schat aan informatie: van de zelfevaluatietool en een toolbox met steunmaatregelen tot sectorinformatie, nieuws en een verklarende woordenlijst.”