Laat de verveling toe: zo maak je van de kerstvakantie geen stressvakantie

De kerstvakantie lonkt: eindelijk tijd om samen te ontspannen. Maar tussen feestgedruis, schermtijd en goedbedoelde plannen wordt rust vaak het eerste slachtoffer. Twee experts – van Speelmakers en de Gezinsbond – delen hoe je zonder stress, groot budget of ellenlange to-dolijst toch een warme, speelse gezinsvakantie beleeft.

Wie kinderen heeft, weet dat vakantie zelden écht rust betekent. “Veel gezinnen leven aan een tempo dat op het randje van draaglijk is”, zegt Bart Straetman, speelconsulent en oprichter van Speelmakers. “Tijdens de kerstvakantie proberen ouders tegelijk op te laden, feestjes te overleven én qualitytime met hun kinderen te hebben. Dat lukt niet allemaal tegelijk. De oplossing? Minder plannen, meer toelaten. Kinderen hebben vrije tijd nodig om zich te vervelen. Daaruit ontstaat spel, creativiteit en verbondenheid. Ouders mogen die lege momenten dus gerust omarmen.”

Ook Sarah Van Gysegem, jongerenexpert bij de Gezinsbond, ziet dat drukte en prestatiedrang een rol spelen. “We hebben de neiging om de vakantie vol te stoppen: uitstappen, familiebezoeken, workshops, noem maar op. Ouders vrezen dat kinderen zich anders gaan vervelen, maar een lege dag is ook oké – verveling is brandstof voor creativiteit. Jongere kinderen genieten het meest van aandacht, nabijheid en rust, niet van spektakel of
verre reizen.”

Toch is die rust vinden niet vanzelfsprekend. Bart: “Veel ouders willen hun kinderen gelukkig zien, maar vergeten dat spel niet altijd georganiseerd hoeft te zijn. Geef kinderen gewoon tijd en ruimte, zonder prestatiedruk of scherm. Laat ze vervelen, rommelen, fantaseren. De mooiste momenten ontstaan wanneer niets gepland is.”

Avontuur hoeft niet ver te zijn

In tijden van sociale media lijkt het soms alsof elk gezin een spectaculaire kerstvakantie moet beleven. “Iedereen post foto’s van lichtfestivals, skireizen of pretparkbezoeken, en dat zet druk”, zegt Sarah. “Maar plezier hoeft niet ver gezocht of duur te zijn. We merken dat steeds meer gezinnen bewust kiezen voor activiteiten dicht bij huis, vaak om financiële of praktische redenen. Dat kan evengoed verbindend en avontuurlijk zijn.”

De Gezinsbond organiseert zelf heel wat laagdrempelige initiatieven: lichtjeswandelingen, luistertochten via de FamilieFit-app van Gezinssport Vlaanderen, of kortingen op musea, dierentuinen en films. “Zo willen we gezinnen helpen om samen dingen te doen zonder dat het zwaar weegt op het budget”, aldus Sarah. “En thuis is er evenveel plezier te rapen: samen knutselen, een fotoboek maken of een ‘Komen eten’-avond houden waarbij de kinderen het menu bepalen.”

Ook Bart gelooft dat avontuur vaak letterlijk om de hoek ligt. “Je hoeft geen vliegtuig te nemen om avontuur te beleven”, zegt hij. “We denken te snel dat we ergens naartoe moeten om iets te ervaren. Terwijl er magie zit in kleine dingen: een boswandeling in de regen, soep bij thuiskomst of het spelletje dat al maanden in de kast ligt. Ouders vergeten soms dat dat ook herinneringen zijn. Je hoeft geen entertainmentmachine te zijn om je kinderen gelukkig te maken.”

Spelen als familieritueel

De kerstvakantie is hét moment om opnieuw te ontdekken hoe waardevol samen spelen is. Bart: “Je hoeft echt geen grootse plannen maken. Zet bijvoorbeeld een ‘pretpot’ in huis: een pot vol kleine ideetjes op briefjes – dans op tafel, bouw een tent in de woonkamer, maak een recordboek met gekke challenges. Dat lijkt banaal, maar het doorbreekt de routine en brengt energie in huis. En laat kinderen ook eens zelf kiezen: misschien willen ze koken, hun kamer omtoveren tot disco of buiten
lopen op blote voeten. Zulke momenten verbinden.”

Bart deelt nog een eenvoudige, gouden tip: “Zet ’s avonds iets speelklaar. Vijf minuten volstaan. Zet bijvoorbeeld drie dino’s in een grappige scène aan de ontbijttafel. Wanneer je kind wakker wordt, nodigt dat vanzelf uit tot spel. Zo start de dag met fantasie in plaats van met een scherm. Van dino’s op de ontbijttafel tot soep bij de buren: kleine dingen maken de grootste herinneringen.” Ook Sarah benadrukt dat het niet draait om grootsheid, maar om verbinding. “Leg de lat lager. Doe iets kleins samen: een wandeling, een gezelschapsspel of een warme chocomelk na het buitenspelen. Leg je smartphone weg, plan niet alles vol en geniet van de kleine dingen. Rust en aandacht zijn het mooiste cadeau dat je elkaar kunt geven.”

Zowel Bart als Sarah zijn het erover eens: de mooiste kerstvakanties zijn die waarin niets móét. Een uitstap naar de kerstmarkt of een wandeling door het bos, een pyjamadag met gezelschapsspellen of gewoon een uur gek doen op muziek – het maakt niet uit wat je doet, zolang je samen bent. Bart besluit: “Zie het als een detox van entertainment. Plan minder, speel meer, en laat je verrassen door wat er spontaan ontstaat. De mooiste momenten liggen zelden in de planning, maar in de pauzes daartussen.” ☉