Geld voor wat telt

Wie het woord ‘besparen’ hoort, denkt al snel aan inleveren. Geen etentje meer, die vakantie uitstellen, minder shoppen… “Besparen wordt vaak gezien als een beperking”, zegt Nele Peeters, onderzoekslijncoördinator Geld en Gedrag bij het Expertisecentrum Budget en Financieel Welzijn van Thomas More. “Alsof we onszelf dingen niet meer mogen gunnen.” Toch hoeft het volgens haar helemaal niet zo te zijn. “Besparen hoeft niet altijd pijn te doen. Het kan net een manier zijn om bewust met geld om te gaan.”

De vraag is dan ook niet alleen hoeveel er binnenkomt en buitengaat, maar vooral: waar wil je je geld aan besteden? Els Lagrou, financieel welzijnsexpert en oprichter van Dagelijks Geld, ziet daar een belangrijk vertrekpunt. “Wat wil je in je leven? Wat wil je kunnen doen? Wat maakt jou gelukkig?” Comfort is immers voor iedereen anders. “Voor de ene is dat een vakantie, voor de andere een etentje. Voor iemand anders kan het een dag in de week thuisblijven zijn en niet moeten werken.”

Die oefening vraagt wat zelfkennis. Misschien ontdek je dat je zonder veel nadenken geregeld geld uitgeeft aan kleine dingen waar je nauwelijks plezier aan beleeft, terwijl je eigenlijk graag wat meer ruimte zou willen voor reizen. Dan hoef je die vakantie niet noodzakelijk te schrappen. Je kunt het geld dat je elders minder belangrijk vindt, er bewust voor vrijmaken.

Dat is volgens Nele ook een veel positievere manier om naar besparen te kijken. “We hebben allemaal geldlekken”, zegt ze. “En wanneer je af en toe kijkt: waar is mijn geld eigenlijk naartoe gegaan? Dan kun je jezelf afvragen: heeft mij dat nu iets gebracht van plezier of vreugde?” Zo wordt besparen geen doel op zich, maar een manier om geld vrij te maken voor iets wat wél telt.

Kleine gewoontes, minder stress

Daarvoor hoef je niet meteen een ingewikkeld huishoudboekje bij te houden. Integendeel. Els ziet vaak dat mensen in één keer alles willen veranderen. “Mensen willen dan een soort crash-gelddieet doen. Maar dat gaat niet.” Beter is het om klein te beginnen en vooral te kiezen voor iets wat je kunt volhouden.

Een eenvoudige gewoonte is om te sparen zodra je inkomen binnenkomt. Zet een bedrag opzij vóór het geld zich over de rest van de maand verspreidt. Hoeveel dat bedrag moet zijn, is voor iedereen anders. Voor de ene is 250 euro haalbaar, voor de andere misschien 25 euro of minder. “Zorg dat je een bedrag opzijzet van zodra je inkomen binnenkomt, maar maak daar een gewoonte van. Dit kan eenvoudig met je bankapp, waar je een permanente spaaropdracht kan instellen.”

Ook een tijdelijk overzicht kan veel duidelijk maken. Nele raadt aan om bijvoorbeeld een maand lang te kijken waar je geld naartoe gaat. Niet om daarna elke koffie te moeten verantwoorden, wel om patronen te ontdekken. Wat zijn je vaste kosten? Welke uitgaven keren regelmatig terug? En waar kun je eventueel een keuze maken?

Vergeet daarbij de minder opvallende uitgaven niet. “We kijken snel naar wat we in de winkel kopen”, zegt Els, “maar we vergeten soms dat we bijvoorbeeld ons wifi- of gsm-abonnement al jaren niet hebben herzien.” Net die vaste kosten lopen iedere maand door. Eén keer vergelijken of aanpassen kan daardoor op jaarbasis meer opleveren dan voortdurend proberen een paar euro te besparen op dagelijkse aankopen.

Een andere handige gewoonte is werken met het zogenaamde 1-12 principe. Nele: “Je berekent welke kosten je wel vaker hebt, maar niet elke maand. Dat bedrag deel je door twaalf en zet je elke maand aan de kant.” Denk aan verzekeringen, cadeaus, schoolkosten of de eindejaarsperiode. Zo staat het geld klaar wanneer de rekening komt en weet je beter hoeveel er écht vrij te besteden is.

En dan is er de impuls. Online winkelen, aanbiedingen en sociale media maken het vandaag bijzonder gemakkelijk om meteen iets te kopen. “Uitgesteld aankopen is enorm interessant”, zegt Nele. “Het helpt om te zien: ga ik nu iets kopen of ga ik misschien toch nog wachten?” Els geeft dezelfde eenvoudige raad: zet iets in je winkelmandje, maar wacht een nacht voor je afrekent. Vaak blijkt de volgende dag dat je het toch niet nodig hebt.

Geld mag ook plezier geven

Bewust omgaan met geld betekent gelukkig niet dat elk pleziertje eerst door een spreadsheet moet. Integendeel: volgens Nele kan het net helpen om bewust geld voor plezier te reserveren. Zij doet dat bijvoorbeeld voor concerten en festivals. Voor iemand anders is het een hobby, een etentje, een weekend aan zee of een abonnement. “Als dat kan in een budget, is dat niet fout.”

Een concreet doel helpt bovendien om gemotiveerd te blijven. Maak bijvoorbeeld een apart potje voor vakantie, kleding, uitstapjes of cadeaus. Dat hoeft niet noodzakelijk op verschillende bankrekeningen: je kunt de bedragen ook digitaal of op papier bijhouden. Je ziet dan letterlijk waarvoor je spaart en hoeveel dichter je bij je doel komt.

Ook een financiële buffer geeft rust. Budgetwijzer.be, een onafhankelijke website rond budget en financiële hulp, raadt drie maanden aan vaste uitgaven als een goede start voor zo’n buffer. Zo’n reserve kan helpen om onverwachte kosten op te vangen. Voor wie vandaag nauwelijks kan sparen, is dat uiteraard geen bedrag dat je morgen moet hebben. “Alle kleine beetjes kunnen helpen”, zegt Nele. Ook 25 euro per maand kan op termijn een verschil maken.

Financieel welzijn gaat bovendien verder dan je eigen rekening. Geld bespreekbaar maken binnen je gezin is minstens zo belangrijk. Hoe verdelen jullie de kosten? Sparen jullie samen of apart? En welke dromen willen jullie financieren? “Ik vind het heel belangrijk om te praten over geld”, zegt Nele. Ook vrouwen doen er goed aan om zicht te hebben op de financiële situatie thuis, benadrukt Els, zelfs wanneer hun partner doorgaans de geldzaken opvolgt.

Uiteindelijk gaat comfortabel leven niet over zoveel mogelijk kunnen kopen. Het gaat over weten wat je hebt, wat je nodig hebt en waar je gelukkig van wordt. Of zoals Els het samenvat: “Wat geeft jou comfort?” Wie daar een antwoord op heeft, kan bewuster kiezen. En misschien is dat wel de grootste winst: niet minder genieten, maar meer genieten van de dingen die er écht toe doen.