Zorg in de kijker
Zorgverleners maken vandaag meer dan ooit het verschil, maar het publieke beeld blijft vaak te beperkt. De vraag is dan ook welke verhalen ontbreken, welke realiteit onderbelicht blijft en hoe de sector zelf het narratief rond zorgarbeid sterker mee kan vormgeven.
Tom Coolen
Algemeen directeur
welzijnsgroep Helan
Wat missen we vandaag in het publieke beeld van (thuis)zorgberoepen? Welke verhalen worden te weinig verteld?
“In het publieke debat worden zorgberoepen vaak herleid tot tekorten en crisissituaties. De focus ligt te eenzijdig op technische handelingen, ten koste van de essentie: de menselijke connectie. Een thuisverzorger is een duizendpoot die de rol van familie gedeeltelijk overneemt. Ze zijn de ogen en oren, en soms het enige lichtpuntje in de dag, van een cliënt. Die rol vereist autonomie en empathie: het gaat niet om het afvinken van taken, maar om aanvoelen wat iemand nodig heeft. Ook de relationele kant (vertrouwen en continuïteit) blijft onderbelicht, terwijl dat het verschil maakt. Dat zorgverleners mensen helpen hun waardigheid te behouden, horen we te weinig. Dat geldt voor thuiszorgmedewerkers én thuisverpleegkundigen, kinesisten, ergotherapeuten en andere paramedici die dagelijks het verschil maken.”
Wordt er te vaak nadruk gelegd op de uitdagingen in plaats van op de waardevolle maatschappelijke bijdrage, en zo ja, hoe kunnen we dat keren?
“De uitdagingen zijn reëel, maar vormen slechts de helft van het verhaal. Zorgverleners creëren ook belangrijke preventieve waarde: door nabijheid en vroegtijdige signalering helpen ze vermijden dat problemen escaleren. Tegelijk zien we in zorgberoepen een opvallend hoge eNPS (Employee Net Promoter Score) en werktevredenheid. Veel zorgverleners halen energie uit de dankbaarheid en de directe impact die ze hebben op het leven van mensen. Die return on investment is niet alleen menselijk, maar ook maatschappelijk relevant. We moeten stoppen met zorg louter als een kost of zwaar beroep te framen, en het tonen als een bron van zingeving én als een slimme investering in preventie en betaalbare zorg. Door meer verhalen van zorgverleners te brengen, kunnen we dat beeld kantelen: van last naar betekenis.”
Hoe kan de sector zélf het narratief rond zorgarbeid mee helpen vormgeven?
“Door onze houding te veranderen: van aanbod- naar vraaggestuurde en doelgerichte zorg. We moeten af van paternalisme waarbij zorgverleners bepalen wat goed is voor de patiënt. De centrale vraag moet zijn: wat is voor u belangrijk voor een goede levenskwaliteit? Zorgresultaten meten we niet alleen in klinische parameters, maar ook in hoe mensen de zorg ervaren. Empathische zorg draait om levenskwaliteit en autonomie. Dat geldt voor alle zorg aan huis, van thuiszorg tot thuisverpleging, waar zorg steeds vaker vertrekt vanuit de doelen van de patiënt zelf. Als sector moeten we die verhalen luider vertellen en samenwerken aan één positief en realistisch toekomstverhaal, met zorg die vertrekt vanuit wat mensen nodig hebben om hun leven te leiden zoals zij dat willen.”
Margot Cloet
Gedelegeerd bestuurder
Zorgnet-Icuro
Wat missen we vandaag in het publieke beeld van (thuis)zorgberoepen? Welke verhalen worden te weinig verteld?
“Wat vaak ontbreekt, is het besef dat zorg geen soloprestatie is. ‘Levens redden’ wordt nog te vaak exclusief aan artsen toegeschreven, terwijl herstel het resultaat is van een complex samenspel tussen verpleegkundigen, paramedici, ondersteunende diensten, artsen en almaar meer ook technici en ICT-profielen. Kwaliteitsvolle zorg vraagt professionele gelijkwaardigheid en minder hiërarchie. De zorg wordt ook te weinig erkend als een belangrijk fundament van onze welvaart: een gezonde bevolking is essentieel voor een goed functionerende samenleving. Wie kiest voor een zorgberoep, investeert hierin op een directe manier. Ook het verhaal van 24/7 toegankelijke zorg blijft onderbelicht. Die toegankelijkheid is geen vanzelfsprekendheid, maar een collectieve luxe, mogelijk gemaakt door zorgverleners die op onregelmatige en vaak zware momenten klaarstaan.”
Wordt er te vaak nadruk gelegd op de uitdagingen in plaats van op de waardevolle maatschappelijke bijdrage, en zo ja, hoe kunnen we dat keren?
“De publieke aandacht gaat vandaag te vaak uitsluitend naar de problemen in de zorg. Die zijn reëel, maar de perceptie is eenzijdig en veralgemenend. Zo ontstaat het beeld dat er maar één ‘overbelast’ type van zorgverlener bestaat en elke zorgjob dezelfde werkdruk kent. Dat doet geen recht aan de grote diversiteit aan functies, loopbanen en werkomstandigheden. Het keren van dat beeld is een gedeelde verantwoordelijkheid van media, onderwijs, politiek en samenleving. Zorg is geen ‘zachte’ sector, maar een essentiële maatschappelijke pijler. Dat vraagt een genuanceerder debat, met respect voor wie in de zorg werkt en met aandacht voor positieve aspecten zoals jobzekerheid, maatschappelijke relevantie, nabijheid en bijvoorbeeld ook een aanzienlijke vrijstelling van arbeidsprestaties vanaf 45 jaar.”
Hoe kan de sector zélf het narratief rond zorgarbeid mee helpen vormgeven?
“De zorgsector moet zelf sterker het voortouw nemen in haar eigen verhaal. Dat begint bij het consequent in de verf zetten van de maatschappelijke kernopdracht: kwaliteitsvolle zorg garanderen voor iedereen. Zorg is geen kostenpost, maar een collectieve zekerheid waar elke burger vroeg of laat op rekent. Tegelijk moet dat verhaal geloofwaardig blijven. Beeldvorming zonder het blijven timmeren aan de aantrekkelijkheid is echter een lege doos. Minder administratieve rompslomp, een realistische organisatie van zorg en respect voor de grenzen van medewerkers zijn essentieel. Door goede praktijken zichtbaar te maken, eerlijk te communiceren over verwachtingen en keuzes, en toekomstgericht te organiseren met het beschikbare personeel, kan de sector zelf een sterk en duurzaam narratief neerzetten.”
Sandrina Peeters
Algemeen directeur
Vlaamse Beroepsvereniging voor Zelfstandige Verpleegkundigen
Wat missen we vandaag in het publieke beeld van (thuis)zorgberoepen? Welke verhalen worden te weinig verteld?
“In de thuisverpleging gaat het om verpleegtechnische handelingen maar ook het coördineren van complexe zorg, het nemen van beslissingen, het bouwen van langdurige vertrouwensrelaties en het ondersteunen mantelzorgers. Er is een verplaatsing van ziekenhuis- naar huiskamerzorg. De vergrijzing zorgt ervoor dat zorgen niet alleen complexer maar ook zwaarder worden en dat veel mensen bewust kiezen om thuis te sterven. Deze verhalen laten zien hoe veelzijdig en maatschappelijk cruciaal het beroep van thuisverpleegkundige is. Het huidige publieke beeld van enkel helpende handen doet geen recht aan de realiteit en onderschat de waarde van deze professionals.”
Wordt er te vaak nadruk gelegd op de uitdagingen in plaats van op de waardevolle maatschappelijke bijdrage, en zo ja, hoe kunnen we dat keren?
“De uitdagingen in de zorg – zoals vergrijzing, verkorte ligdagen en tekort aan verpleegkundigen – domineren vaak artikels, media en publiek debat maar hebben niet altijd het gewenste effect. Tegelijk bestaat er een hardnekkige misvatting dat thuisverpleging enkel een “was- en plasverhaal” is, wat allang niet meer de realiteit is. Dat schrikt nieuwe instroom af en miskent de enorme maatschappelijke meerwaarde van zorgverleners. De uitdagingen mogen niet geminimaliseerd worden, maar vaak ontbreekt het verhaal van impact: hoe zorg mensen langer thuis laat wonen, autonomie versterkt en levenskwaliteit verhoogt. Dit positieve verhaal verdient meer aandacht en erkenning, omdat het het beroep aantrekkelijker maakt én de cruciale maatschappelijke rol van zorg zichtbaar maakt. Uitdagingen moeten benoemd blijven, maar altijd in balans met de waarde die zorg levert.”
Hoe kan de sector zélf het narratief rond zorgarbeid mee helpen vormgeven?
“De sector kan het narratief actief aansturen door vaker en gerichter zelf het woord te nemen. Fraudedossiers tonen hoe snel het publieke vertrouwen kan worden aangetast, wanneer één fraudeur tussen duizenden integere zorgverleners disproportioneel media-aandacht krijgt en zo onbedoeld een podium krijgt. Daar moet de sector expliciet tonen waar ze voor staat: integriteit, kwaliteit en verantwoordelijkheid. Zorg is klinisch redeneren, technieken beheersen, ethisch denken en blijvend leren. Door authentieke praktijkverhalen te delen en zorgverleners als experts zichtbaar te maken, nemen we mee verantwoordelijkheid voor het beeld van zorgarbeid. Uiteindelijk gaat het om zorg die ons allemaal raakt – vandaag of morgen, voor jouw moeder, jouw vader, jouw kind of jezelf.”