U noemt innovatie een discipline op zich. Kunt u dat toelichten?

“Innovatie is een discipline op vlak van technologie en toepassingen. Wij noemen het Innovation as a Service: we helpen bedrijven en overheden bij hun innovatieprojecten, van de conceptie tot de uitwerking en opschaling van hardware en softwareproducten naar industriële toepassingen. Dat varieert van fast moving consumer goods en life sciences tot industriële toepassingen, met reeds meer dan 30 jaar ook ruimtevaart en defensie. Wat opvalt, is dat security tegenwoordig een integraal onderdeel is van elke slimme toepassing. Iedere toepassing is een security-uitdaging, en die wordt in Europa sterk gestuurd door regelgeving en compliance. Tegelijk zien we dat security steeds meer een verticale markt wordt: het is een business op zich, zoals bijvoorbeeld in ruimtevaart
en defensie.”

U spreekt over defensie als een motor van innovatie. Hoe bedoelt u dat?

“In de afgelopen jaren zien we een duidelijke verschuiving: technologieën die oorspronkelijk voor exploratie of wetenschappelijk onderzoek in de ruimtevaartindustrie werden ontwikkeld, worden nu defensie- en veiligheidsgericht. Die evolutie wordt versterkt door geopolitieke situaties, die vaak verband houden met klimaatveiligheid. Een half jaar geleden zagen we dat investeringen in defensie door lidstaten massief toenamen, met de ambitie om vijf procent van het nationaal product te besteden aan defensie. Zulke investeringen zijn zo groot dat landen hun militaire noden niet langer volledig in het buitenland kunnen aankopen. De enige manier om dat te realiseren is door zelf een industriële speler te worden en een belangrijk stuk van de toegevoegde waarde in eigen land te houden. Dat brengt ons bij het concept dual use. Technologieën en systemen worden ontwikkeld die breder inzetbaar zijn, zowel civiel én defensief. Bekijk het als een katalysator: spin-in vanuit civiele toepassingen naar defensie om snel onze autonomie te herstellen, en nadien spin-out van defensietechnologie naar civiele toepassingen om onze groei en productiviteit aan te wakkeren.”

En wat betekent dat concreet voor bedrijven?

“Dual use betekent dat technologieën eerst als lead application in defensie worden ontwikkeld en later spin-outs naar civiele toepassingen kennen, en omgekeerd. Veiligheid en security worden zo randvoorwaardelijk voor iedere sector. Innovatie wordt daardoor niet alleen een middel om producten te maken, maar ook een motor voor industriële vernieuwing en Europese soevereiniteit.”

Welke uitdagingen ziet u in België en Vlaanderen?

“Vlaanderen heeft veel technologiebedrijven op subsysteemniveau, maar we missen high end OEM’s die totaaloplossingen kunnen integreren met hoge security-eisen. Dit geldt in Vlaanderen voor veel sectoren, en zeker ook voor defensie. De bestaande defensiespelers in Vlaanderen doen meestal geen directe business met het leger, maar met een lagere schakel in de keten. Daardoor hebben we in Vlaanderen vaak niet het ecosysteem om directe vraag van eindgebruikers, zoals militairen, op te lossen. Toch liggen daar kansen. In Wallonië heb je traditioneel wel dat soort spelers. Als we samenwerken kunnen we een sterk defensie-innovatie-ecosysteem in Vlaanderen en België bouwen. Het gaat erom integratiecapaciteiten te ontwikkelen: civiele producten en subsystemen in een defensiecontext met hoge security-levels brengen.”

U benadrukt ook de ethische component. Hoe verhoudt die zich tot technologie en security?

“Dat is een belangrijk punt. Security raakt snel aan angstcultuur en ethische dilemma’s. Maar het is niet aan bedrijven om daarin standpunten in te nemen: dat hoort in democratisch debat te gebeuren. Ik denk niet dat wij in Europa een Elon Musk willen die hierin zelf standpunten inneemt en bepaalt voor wie hij Starlink aanzet of uitschakelt. Neem bijvoorbeeld exportvergunningen voor defensie- en dual use-producten: die worden volledig door de overheid bepaald, en dat is maar goed ook. Bedrijven hebben niet de informatie of intelligence om te bepalen wat goed en wenselijk is. Daarom is ook hierin een goede werking van onze democratie zo belangrijk. We moeten dus goed onze democratische besluitvorming bewaken en alert zijn voor de erosie van de waarheid door fake news, deepfakes en politieke manipulatie. Technologie speelt daarin een rol, maar het is ook een maatschappelijke en culturele uitdaging. Als we dit niet aanpakken, wordt het moeilijk ethische en strategische keuzes te maken, ook op het vlak van defensie en security.”

Hoe ziet u de rol van regelgeving en compliance in innovatie?

“Veel mensen zien regelgeving als beperkend, maar dat hoeft niet. Wie security en compliance vanaf het begin meeneemt, kan dat juist gebruiken als motor voor groei. Innovatie begint met een wit blad papier. Wie vanaf dag één rekening houdt met veiligheid, creëert kansen. Wie compliance pas op het einde toepast, krijgt vaak een lange lijst van beperkingen.”

Wat met de toekomst van innovatie in Europa, gekoppeld aan defensie?

“Defensie wordt de volgende engine van innovatie en dus van productiviteitsgroei. Net zoals in de jaren ’60 en ’70 ruimtevaart innovaties trok, in de jaren ’80 en ’90 micro-elektronica, en de afgelopen 20 jaar digitalisatie, zal de komende decennia defensie een centrale motor zijn. Dat betekent natuurlijk niet dat elk bedrijf defensieproducten gaat maken, maar fundamentele innovaties en doorbraken zullen de komende jaren vaak defensie als startpunt of eerste klant kennen.” •