Niet je familie, wél je collega’s

Steeds meer Vlaamse bedrijven profileren zich als één grote familie om talent aan te trekken. Maar wat betekent zo’n ‘we are family’-cultuur écht voor medewerkers, leiderschap en duurzame prestaties in 2025?

Cultuur gaat verder dan slogans

Organisaties praten graag over waarden als samenwerking, respect of zorg. Maar volgens Ludo Verstraete, keynote spreker met een jarenlange ervaring in leiderschap en HR, gaat echte cultuur veel dieper. “Als je een klein vliegje door een kantoor laat vliegen, zie je hoe mensen communiceren, leidinggeven en samenwerken. Dat is cultuur, niet de woorden als uithangbord aan de muur”, legt hij uit.

Vooral de veelgebruikte term ‘we are family’ is volgens hem misleidend. “Uw werk is uw familie niet. Familie blijft tot het einde van uw dagen bestaan; werk verandert. Het is belangrijker om een omgeving te creëren waar mensen graag naartoe gaan, waar vertrouwen is en collega’s fijn samenwerken.”

Ook Koen Dewettinck, CEO van Great Place To Work België, benadrukt dat enthousiasme en betrokkenheid cruciaal zijn, maar dat deze niet vanzelf ontstaan. “Teams krijgen energie van collega’s die samen hetzelfde doel nastreven. Enthousiasme werkt aanstekelijk, en die vibe begint bij het management en leiderschap. Er is dus een directe link tussen werkcultuur en betrokkenheid.”

Balans tussen zorg en professionaliteit

Warmte en verbinding zijn waardevol, maar overschaduwen ze de professionele verantwoordelijkheden, dan ontstaan risico’s. “Medewerkers vragen niet dat wij ze constant pamperen. Zij kunnen zelfleiderschap opnemen en verantwoordelijkheid dragen. Er is uiteindelijk een contractuele verbintenis tussen medewerker en werkgever, en die moet goed ingevuld worden,” aldus Verstraete.

Volgens Dewettinck is het vinden van die juiste balans geen eenvoudige opgave. “Als een organisatie het energiepeil kan verhogen en mensen kan ondersteunen, is dat fantastisch. Maar het mag niet ten koste gaan van prestaties. Sommige bedrijven focussen te veel op zorg, anderen te veel op resultaten. De combinatie van beide is essentieel.”

Psychologische veiligheid is hierbij een sleutelbegrip. Verstraete: “Stel dat iedereen spontaan zijn mond opendoet als iets tegen de waarden van de organisatie ingaat, zonder iemand aan te vallen, dan stimuleren we innovatie en samenwerking. Als mensen zwijgen, zijn ze medeplichtig.” Daarnaast is rekening houden met individuele verschillen cruciaal. “Stop met one-size-fits-all richtlijnen. De meeste medewerkers deugen en nemen zelf hun verantwoordelijkheid op. Geef ruimte voor individuele verschillen en laat hen bijdragen aan de cultuur”, voegt hij toe.

Communicatie en betrokkenheid

Een heldere en open communicatie versterkt de werkcultuur zichtbaar. Dewettinck: “Regelmatige updates over doelen en strategieën maken duidelijk waar we naartoe werken. Zo voelen medewerkers zich betrokken en begrijpen ze hun rol binnen het grotere geheel.
Dat werkt ook in hybride teams.”

Ook Verstraete waarschuwt dat cultuur zich niet tot de company guidelines mag beperken. “Veel bedrijven doen aan windowdressing: waarden op de website of slogans op de muur, die niets betekenen als ze niet worden geleefd. Betrek medewerkers en leidinggevenden bij de uitvoering, en durf elkaar aan te spreken op wat wel en niet past binnen de organisatie.”

Er zijn ook concrete manieren om cultuur zichtbaar te maken: maandelijkse updates van de strategie en waarden, feedbackrondes over de afdelingen heen, en aandacht voor welzijn en mentale veerkracht. Dewettinck: “Als mensen enthousiast zijn over het bedrijf, worden zij ambassadeurs en bevorderen ze bovendien de kwalitatieve instroom van talent.”

Samen vormen deze inzichten een duidelijke kernboodschap: een ‘we are family’-cultuur kan motiverend zijn, maar het is geen garantie voor betrokkenheid of welzijn. Succesvolle organisaties investeren in duidelijk leiderschap, psychologische veiligheid, heldere communicatie en een gezonde balans tussen zorg en resultaat. Zo ontstaat een cultuur die zowel medewerkers motiveert als de organisatie versterkt.