“Leven in een wereld vol schokken”
De Amerikaanse importtarieven, dreigende cyberaanvallen, strengere Europese wetgeving: ondernemen anno 2025 betekent steeds vaker risico’s inschatten. Hoe kunnen ondernemingen wendbaarheid gebruiken als hefboom voor risicobeheersing?
Waar grote schokken vroeger om de tien à vijftien jaar voorkwamen, worden we nu op een veel sneller ritme geconfronteerd met nieuwe crisismomenten”, stelt Peter Gazelle, managing director van GraydonCreditsafe. “Alles is met alles verbonden. Die onderlinge verbondenheid biedt voordelen, zoals economische verwevenheid en samenwerking, maar maakt bedrijven ook kwetsbaar.” Gazelle wijst op de impact van verstoringen wereldwijd: “Een kleine verstoring aan de andere kant van de wereld kan een wereldwijde impact hebben: een containerschip dat de wereldhandel blokkeert, een piekende inflatie, de oorlog in Oekraïne, geopolitieke spanningen, en niet te vergeten: onvoorspelbare leiders als Trump.”
Langetermijnvisie
Volgens Gazelle zijn veel bedrijfsmodellen nog steeds gebouwd op stabiliteit en voorspelbaarheid. “De wereld is bij uitstek onvoorspelbaar geworden. En dus moeten bedrijven opnieuw leren denken. Niet vanuit de illusie van controle, maar vanuit het besef dat wendbaarheid essentieel is.” Die veerkracht zit volgens hem in financiële buffers en de mentale weerbaarheid van ondernemers. “Vandaag heb je nood aan een langetermijnvisie, maar met korte, wendbare actielijnen.”
De coronapandemie heeft bedrijven bovendien geleerd dat just-in-time productie risico’s met zich meebrengt. Veel ondernemingen zijn daarom grotere voorraden gaan aanleggen of zoeken productie dichter bij huis. Toch blijft internationale verwevenheid volgens Gazelle essentieel: “Handel is de beste vorm van ontwikkelingshulp: als je mensen in hun eigen land kansen biedt, verminder je ook de noodzaak tot migratie. Interconnectie is dus niet het probleem – het is een deel van de oplossing. Maar we moeten wel met gelijke wapens kunnen spelen.”
Juist daar wringt het schoentje in Europa, merkt Gazelle op. “We leggen onszelf strikte regels op: GDPR, ESG-verplichtingen, vergunningstrajecten die jaren kunnen duren. Dat maakt het voor Europese bedrijven moeilijk om competitief te blijven. Terwijl ondernemers net vandaag flexibiliteit nodig hebben om te overleven.”
De wereld is bij uitstek onvoorspelbaar geworden. En dus moeten bedrijven opnieuw leren denken.
Risicobeheersing
Robin Deman, economisch adviseur bij UNIZO, ziet het ondernemersvertrouwen al geruime tijd op een laag pitje staan. “Er is zoveel in verandering dat het voor onze ondernemers soms koffiedik kijken is wat er nu weer op hen afkomt. Een van de belangrijkste verklaringen daarvoor is de grote onzekerheid en de ontevredenheid over de algemene economische situatie.” Hij wijst op het Global Risks Report van het Wereld Economisch Forum. “Oorlog, risico op conflict, geo-economische spanningen, klimaatverandering: het zijn allemaal factoren die ondernemers bezighouden.” Deman benadrukt dat risicobeheersing en goed bestuur centraal staan in de UNIZO-code voor kleine ondernemingen. “Het gaat niet alleen om het opvolgen van externe factoren, maar zeker ook om interne factoren zoals financiële, commerciële en personele prestaties. Veel kmo’s hebben daar moeite mee, daarom zetten we in op bewustmaking en concrete risicomanagementplannen.”
Ook wijst hij op het groeiende probleem van laattijdige betalingen: “Grote bedrijven gebruiken kmo’s soms als bank, ondanks de wettelijke betaaltermijn van 60 dagen.” De coronacrisis heeft volgens beide experts het belang van strategische autonomie aangetoond. “Op beleidsvlak zijn er stappen gezet, zoals de Europese Chips Act. Maar voor ondernemers blijft het een uitdaging om de supply chain dichter bij huis te halen. Er is nog veel marge om lokale ketens te versterken.”
Nieuwe wetgeving, zoals de imprevisieleer, moet bedrijven helpen bij extreme prijsstijgingen, maar Deman erkent dat het voor kmo’s vaak lastig blijft om hun positie te versterken tegenover grotere spelers. Hij besluit: “In veel kmo’s is er geen aparte riskmanager – die rol komt doorgaans op de schouders van de zaakvoerder terecht. UNIZO probeert daarin te ondersteunen, via het delen van kennis en het leiden naar experten. Geen luxe, maar een echte noodzaak.”