Hoe we ondernemen terug aantrekkelijk moeten maken

Ondernemen aantrekkelijk maken is meer dan ondernemers een compliment geven. Het gaat over de voorwaarden creëren waarin mensen een onderneming durven starten, waarin bestaande bedrijven kunnen groeien en waarin ondernemers voldoende ruimte krijgen om te investeren, medewerkers aan te werven en te innoveren.

Dat debat stond centraal tijdens het recente UNIZO Momentum. Uit een onderzoek van UNIZO en iVOX bij 1.000 Vlamingen blijkt een opvallende tegenstelling. 85 procent van de bevraagden vindt ondernemers belangrijk voor de toekomst van Vlaanderen, terwijl 39 procent zegt zijn of haar kind te zullen afraden om ondernemer te worden. Meer dan de helft zou bovendien ongerust zijn als een kind voor het ondernemerschap kiest.

Waar zit volgens u vandaag het grootste probleem?

Bart Buysse: “We moeten opnieuw kijken naar wat een ondernemer eigenlijk nodig heeft om te kunnen ondernemen. Vandaag gaat er bijzonder veel tijd naar administratie, rapporteringen en het naleven van complexe regelgeving. Natuurlijk moeten er regels zijn. Maar regelgeving mag er niet toe leiden dat een zelfstandige vooral bezig is met administratie en pas tussendoor tijd vindt om zijn onderneming te runnen. De administratieve druk is dan ook een van de belangrijkste drempels voor ondernemerschap. Uit het onderzoek met iVOX noemt 31 procent van de niet-zelfstandigen administratieve rompslomp als reden om niet voor het ondernemerschap te kiezen. Financiële onzekerheid en het risico om te mislukken worden nog vaker genoemd. Het probleem zit bovendien niet in één regel. De administratieve emmer loopt vol door duizenden kleine druppels. Daarom volstaat het niet om af en toe één verplichting te schrappen. We moeten ook de manier veranderen waarop we regels maken. Het only once-principe moet bijvoorbeeld veel consequenter worden toegepast: als de overheid informatie al heeft, waarom moet een ondernemer die dan opnieuw aanleveren?”

Is het dan alleen een kwestie van financiële en administratieve drempels?

“Neen. Ook de manier waarop we naar ondernemers kijken, speelt een belangrijke rol. Uit ons onderzoek blijkt dat 85 procent van de Vlamingen vindt dat ondernemers belangrijk zijn voor onze toekomst, maar 39 procent zijn eigen kind zou afraden om ondernemer te worden. We waarderen de ondernemer dus meer dan het ondernemerschap.

Daar speelt beeldvorming een belangrijke rol. Ondernemers worden nog te vaak herleid tot clichés: de ondernemer als zakkenvuller met een zwembad en Porsche. Terwijl achter een onderneming iemand zit die eigen geld en tijd investeert, risico neemt, jobs creëert en verantwoordelijkheid draagt.

Als we willen dat morgen nog voldoende mensen ondernemer worden, moeten we dus niet alleen financiële en administratieve drempels wegnemen. We moeten ondernemers opnieuw meer vertrouwen en waardering geven. Kijk naar de ondernemer, niet naar het cliché.”

UNIZO schuift ‘Think Small First’ naar voren. Wat betekent dat principe precies?

“De essentie is dat we bij nieuwe regelgeving eerst de vraag stellen: kan de kleinste onderneming hiermee werken? België is een kmo-land. Ongeveer 99 procent van de ondernemingen zijn kmo’s. Samen zorgen ze voor ongeveer twee derde van de jobs en 58 procent van de toegevoegde waarde. Toch vertrekken beleidsmaatregelen nog te vaak vanuit de logica en draagkracht van grotere bedrijven.”

Een grote onderneming beschikt vaak over gespecialiseerde medewerkers voor hr, juridische zaken, fiscaliteit, communicatie of compliance. Bij een kleine onderneming ligt die verantwoordelijkheid vaak bij de ondernemer zelf.

“Een kmo-bedrijfsleider heeft meestal niet voor elke uitdaging een aparte afdeling. Hij is vaak tegelijk zaakvoerder, hr-verantwoordelijke, financieel verantwoordelijke en verkoper. Als je regelgeving maakt vanuit het perspectief van een onderneming met tientallen specialisten, loop je het risico dat ze voor een kleine onderneming veel zwaarder weegt.”

Think Small First betekent daarom niet dat we minder ambitieus moeten zijn. Integendeel. Denk groot, maar kijk eerst of wat je bedenkt ook werkt voor de kleinste onderneming. Als het daar werkt, zal het doorgaans ook voor grotere ondernemingen werken. Omgekeerd geldt dat veel minder.”

Welke andere voorwaarden zijn nodig om ondernemen aantrekkelijker te maken?

“Een tweede belangrijke pijler is een eerlijk speelveld. Onze ondernemers zijn niet bang van concurrentie. Ook niet van buitenlandse concurrentie. Maar iedereen moet wel volgens dezelfde regels spelen.”

Belgische ondernemingen krijgen te maken met regels rond onder meer fiscaliteit, consumentenbescherming, veiligheid en duurzaamheid. Tegelijk komen steeds meer producten via grote internationale webshops en platformen op de Europese markt. Volgens UNIZO moet erover worden gewaakt dat ondernemingen die hier actief zijn ook effectief aan vergelijkbare voorwaarden worden gehouden.

“Geef onze ondernemers geen streepje voor, maar ook geen streepje achter. Zet iedereen op hetzelfde speelveld en laat de beste winnen.”

Daarbij hoort volgens UNIZO ook rechtszekerheid. Ondernemen betekent vooruitkijken: investeren, personeel aanwerven, contracten afsluiten en nieuwe activiteiten ontwikkelen. Dat vraagt vertrouwen in de spelregels.

“Een ondernemer moet kunnen inschatten wat een investering vandaag morgen betekent. Als regels voortdurend wijzigen of opnieuw ter discussie worden gesteld, wordt het moeilijker om langetermijnbeslissingen te nemen. Stabiliteit is daarom minstens even belangrijk als de inhoud van de regels zelf.”

Welke rol kan UNIZO daarin spelen voor ondernemers?

“Wij kunnen ondernemers versterken, verbinden en verdedigen. Die combinatie maakt UNIZO uniek, want als enige ondernemersorganisatie staan we zo breed naast de zelfstandige ondernemer en kmo. Van individuele begeleiding en een sterk ondernemersnetwerk tot belangenbehartiging op elk beleidsniveau.

Zo kunnen we een compagnon de route zijn tijdens het hele ondernemersleven. Van het moment waarop je je ondernemingsnummer aanvraagt tot de dag waarop je je zaak overdraagt. Loop je morgen vast met een juridische, fiscale of personeelsvraag, dan kan je bij ons terecht. Via onze Ondernemerslijn zijn we 24/7 bereikbaar en met onze begeleidingstrajecten helpen we ondernemers om sterker te starten, te groeien, mensen aan te werven, te digitaliseren, problemen te voorkomen of hun bedrijf klaar te maken voor overdracht.

En via onze 217 lokale ondernemersverenigingen staan we letterlijk tussen onze ondernemers. Geen enkele andere ondernemersorganisatie combineert die nabijheid met een aanwezigheid op alle beleidsniveaus: lokaal, provinciaal, Vlaams, federaal en Europees. Wat we op het terrein horen, nemen we mee naar de tafels waar de regels worden gemaakt. Van de Dorpsstraat tot de Wetstraat en Europa.

Dat is de unieke kracht van UNIZO: we staan naast je in je onderneming en vertegenwoordigen je wanneer jij zelf niet aan tafel zit. Als één ondernemer met een probleem bij ons aanklopt, proberen we hem te helpen. Als meerdere ondernemers tegen hetzelfde probleem botsen, proberen we het probleem zelf weg te krijgen.

Dat is ook waarom je lid wordt van UNIZO. Je krijgt niet alleen advies of een netwerk, maar een organisatie die je gedurende je hele ondernemersleven versterkt, verbindt en verdedigt.”

“Dat zijn de vijf voorwaarden om ondernemen opnieuw aantrekkelijk te maken. En dat is waar we met UNIZO elke dag aan werken. We willen dat mensen opnieuw met goesting de stap naar ondernemerschap zetten en dat wie vandaag ondernemer is, alle kansen krijgt om te groeien en succesvol te zijn. Als UNIZO willen we hen daarbij versterken, verbinden en verdedigen. Want sterke ondernemers zorgen uiteindelijk voor een sterke economie en samenleving.”