Zekerheid bewaren of het leven openhouden?

Financiële onzekerheid rond het pensioen leeft sterk bij veel mensen. Volgens Magda De Meyer, voorzitter van de Vlaamse Ouderenraad, wordt die bezorgdheid de laatste jaren steeds zichtbaarder. “En nu zeker met heel de discussies rond de pensioenen en de verandering in de pensioenregelgeving is er een grote ongerustheid onder de ouderen. Die onzekerheid gaat trouwens niet alleen over het pensioenbedrag, maar ook over de bredere vraag hoe mensen hun latere leven willen organiseren. Toch beginnen veel mensen daar pas laat over na te denken. Het allerbelangrijkste is daarom: vroeg nadenken over later. Want veel mensen, 60/70 plus, denken pas na over de verschillende opties op het vlak van wonen of zorgen wanneer ze geconfronteerd worden met een crisissituatie.”

Woonvraag 

Dat kan bijvoorbeeld gebeuren na een ongeval of wanneer iemand plots zorg nodig heeft. Op dat moment moeten beslissingen vaak snel worden genomen, terwijl er weinig tijd is om verschillende opties rustig te bekijken. Daarom pleit De Meyer ervoor om ruim op voorhand na te denken over mogelijke toekomstscenario’s. “Je moet verschillende scenario’s maken. Heb je een partner? Oké. Hoe ga je samen naar de toekomst? Als die partner overlijdt, wat heb jij nodig? Wat ga je doen als je niet langer de trap op kunt?”

Ook de woonvraag speelt daarbij een belangrijke rol. Veel mensen wonen vandaag nog in een huis dat niet aangepast is aan latere noden. Volgens De Meyer is het belangrijk om daar tijdig bij stil te staan. “Er zijn twee scenario’s die je moet bekijken. Wat ga ik doen? Ga ik in mijn woning blijven en die aanpassen? Of ga ik verhuizen? Daarbij gaat het niet alleen over de woning zelf, maar ook over de omgeving: winkels, openbaar vervoer of zorg in de buurt. Wie vroeg begint na te denken over zulke keuzes, heeft meer tijd om verschillende mogelijkheden te verkennen en daarbij het financiële plaatje te bekijken. En je hoeft daar niet mee te wachten tot je 70 wordt.”

Ook budgetcoach Delphine De Vos van Coach Fienance ziet hoe mensen worstelen met de financiële kant van die overgang. Veel vijftigplussers proberen hun toekomstige situatie te begrijpen door vooral naar hun pensioenbedrag te kijken. “Veel mensen weten ongeveer wanneer ze met pensioen kunnen en focussen dan op dat bedrag. Maar je mag dat niet honderd procent vergelijken.” 

Volgens haar veranderen uitgaven vaak wanneer iemand stopt met werken. Een aantal kosten verdwijnen, terwijl andere net kunnen toenemen. “Stel, je geeft 200 euro per maand uit aan tankkosten om naar je werk te geraken. Maar als je pensioen hebt, ga je misschien veel minder rondrijden en veel meer thuis zijn. Of misschien net veel meer, omdat je de kleinkinderen naar school brengt of meer naar hobby’s gaat.” Daarom is het belangrijk om niet alleen naar inkomsten te kijken, maar naar het volledige financiële plaatje.
Een eerste stap is volgens De Vos om een duidelijk overzicht te maken van inkomsten en uitgaven. 

Hospitalisatieverzekering 

Naast het bredere financiële plaatje wijst budgetcoach Delphine De Vos ook op een aantal concrete aandachtspunten wanneer mensen de overgang naar hun pensioen naderen. Veel kosten en voordelen veranderen immers op dat moment. “Bijvoorbeeld: die hospitalisatieverzekering krijg je meestal als werkende mens via de werkgever”, zegt ze. “Bekijk dat dan ook kritisch en op tijd. Wat gaan we doen met die hospitalisatieverzekering? Want dat is ook natuurlijk een poststuk om af te sluiten als zestigplusser.” 

Ook andere vaste kosten verdienen volgens haar een kritische blik. Contracten en abonnementen die vroeger logisch waren, zijn dat niet altijd meer wanneer de gezinssituatie verandert of de kinderen het huis uit zijn. Tegelijk raadt ze aan om het huidige uitgavenpatroon onder de loep te nemen. “Kijken wat je nu uitgeeft en daar ook achteraf kritisch naar kijken. Niet alles wat je nu uitgeeft gaat ook hetzelfde zijn bij 65.” Volgens De Vos helpt zo’n oefening om een realistischer beeld te krijgen van de financiële ruimte na het pensioen en om beter voorbereid keuzes te maken.

Vooruitdenken zonder het leven uit te stellen  

Volgens De Vos helpt een duidelijk financieel overzicht om rust te creëren. Wie vroeg begint met plannen, kan zijn gedrag gemakkelijker aanpassen wanneer het inkomen later verandert. “Hoe vroeger je daarmee bezig bent, hoe beter dat je het gaat hebben op later.” Maar voorbereid zijn op de toekomst betekent volgens beide experts niet dat mensen hun leven vandaag moeten stilzetten. “Staar je ook niet blind op pensioenbedrag en huidige inkomsten en uitgaven. Een nakende pensionering blijft een belangrijk en heugelijk moment.”

 Ook De Meyer benadrukt dat het leven niet mag draaien rond angst voor wat misschien ooit zal gebeuren. “Geniet ervan, maar wees realistisch.” Voor haar is de essentie dat mensen vooruitdenken zonder zich te laten verlammen door onzekerheid. “Het is niet omdat je moet voorbereiden op het ouder worden, dat je in angst moet leven.” Vooruitplannen, verschillende scenario’s bekijken en tegelijk blijven genieten van het leven: volgens beide experts hoeft financiële zekerheid en levenskwaliteit elkaar niet uit te sluiten. •••