Data als motor van innovatie

“Zonder data geen artificiële intelligentie, en zonder AI geen vooruitgang”, zegt Jelle Hoedemaekers, Expert Data Economie bij Agoria. “Maar dan moeten we leren omgaan met vertrouwen, controle en samenwerking.” De digitaliseringsgolf heeft een enorme hoeveelheid data voortgebracht. Bedrijven verzamelen gegevens via sensoren op machines of producten, of via digitale processen. “Bedrijven beseffen steeds meer dat data essentieel is om te kunnen innoveren”, zegt Hoedemaekers. “Die data leveren inzicht in het eigen functioneren én vormen de basis voor nieuwe toepassingen.”

In de industrie leidt dat tot AI-oplossingen voor voorspellend onderhoud, waarbij defecten worden opgespoord nog vóór ze optreden. “Dat opent nieuwe businessmodellen”, legt Hoedemaekers uit, “zoals onderhoudscontracten waarbij automatisch een technieker wordt uitgestuurd zodra een onderdeel aan vervanging toe is.”

Ook in de landbouw is data niet meer weg te denken. “Data zijn het nieuwe goud”, zegt Stephanie Van Weyenberg, Data integration en technology expert bij ILVO. “Wat begon met lokale projecten, groeit vandaag uit tot een Europese dataruimte waarin bedrijven, landbouwers en kennisinstellingen elkaar versterken.”

Het Vlaamse platform DjustConnect werd een pionier in datadeling. “Landbouwers blijven aan het stuur van hun data,” benadrukt Van Weyenberg. “Bedrijven kunnen tegelijk met zekerheid voldoen aan de Europese regels. Vertrouwen tussen alle partijen staat centraal.”
“Het gaat niet om data verkopen, maar om data valoriseren,” zegt Van Weyenberg. “We willen met data echte waarde creëren, door ze te vertalen naar bruikbare kennis en nieuwe toepassingen.”

AI en samenwerking als versneller

De opmars van artificiële intelligentie gaf de data-economie een stevige duw. In de landbouw gaat het om data van melkrobots, stappentellers bij koeien of teeltregistratie. “Die data zijn rechtstreeks verbonden met de gezondheid en het welzijn van dieren, de opbrengst van gewassen en dus met het inkomen van de boer”, zegt Van Weyenberg. Maar echte innovatie ontstaat pas wanneer data gedeeld wordt. “Een zelfrijdende auto werkt niet op één dataset”, zegt Hoedemaekers. “Die combineert data van autofabrikanten, overheden en infrastructuurbeheerders.”

Met de Data Act en de Data Governance Act wil Europa het delen van data stimuleren. “De EU wil dat gebruikers toegang krijgen tot de data die ze zelf genereren, of dat nu via een auto, smartphone of landbouwmachine is,” legt Hoedemaekers uit. “De bedoeling is goed, maar de uitwerking blijft complex.”

ILVO bouwt intussen verder aan het Europese netwerk via de Common European Agriculture Data Space, de Europese DjustConnect zeg maar. “Je kan het zien als één digitale snelweg voor data, die dwars door Europa loopt”, zegt Van Weyenberg. “Bedrijven hoeven niet langer in elk land apart een verbinding te maken, terwijl landbouwers hun zeggenschap behouden.”

Van vertrouwen naar waardecreatie

Zowel Hoedemaekers als Van Weyenberg benadrukken dat vertrouwen de sleutel is in de data-economie. “Veel bedrijven beschouwen data als goud en goud stop je in een kluis, dit creëert een defensieve reflex waardoor men zijn data gaat afschermen”, zegt Hoedemaekers. “Maar data krijgt pas waarde als ze stroomt: als ze gedeeld wordt op een veilige, gecontroleerde manier.”

Om bedrijven te helpen aansluiting te vinden bij de Europese dataruimte, begeleidt ILVO hen via het COOCK-project. “Niet elk bedrijf is klaar om die technologie meteen te implementeren”, zegt Van Weyenberg. “Daarom helpen we stap voor stap bij het koppelen van systemen en het garanderen van veiligheid.” Met meer dan vierduizend landbouwers die DjustConnect gebruiken, staat Vlaanderen stevig op de Europese kaart. Van Weyenberg: “Of zoals wij het graag zeggen: ons hoofd zit in de wolken, maar onze voeten staan in de Vlaamse klei.”